Thứ Năm, 14 tháng 11, 2019

Nghịch lý đồng đô la vẫn là vua dù tỷ trọng của Mỹ trong GDP thế giới đã giảm đi đáng kể, đã đến lúc trái đất điều hành theo một chế độ khác?

Trong "trái tim" của kinh tế thế giới có một sự mất cân bằng nguy hiểm. Mặc dầu tỷ lệ GDP Mỹ trong kinh tế thế giới đã giảm đi đáng kể, vị thế của đồng đô la Mỹ không hề suy suyển. Sự thực là đồng đô la đang có vai trò quan trọng hơn chừng mực đáng có. Đại chúng sử dụng đồng USD do vì những người khác cũng sử dụng đô la Mỹ, giống như đại chúng đổ xô đi học tiếng Anh vì xung quanh có phổ thông người nói tiếng Anh.

Sự kẻ thống trị của đồng đô la gây ra một số bất tiện cho các quốc gia kém phát triển hơn, khi mà nền kinh tế của họ bị rung lắc mỗi khi Mỹ thay đổi chính sách lợi nhuận suất hay đồng tiền xanh cô động. Hiện tượng này là vấn đề chính mà Thống đốc NHTW Mark Carney đưa ra đàm đạo trong 1 tài liệu phân tích được lên tiếng tại hội nghị về chính sách tiền tệ diễn ra ở Jackson Hole một vài 04 tuần trước.

Nghiên cứu của ông Carney đã được nhiều báo đưa tin nhưng chủ công là nói về việc ông ủng hộ Libra, đồng bạc số mà Facebook đang xây đắp. Tuy nhiên, đó chỉ là một phần nhỏ nhắn trong lập luận của ông. Ông chắc chắn vị thế "bá chủ" hiện thời của đồng USD đang "ngày càng gây ra phổ quát căng thẳng cho kinh tế thế giới" và cần phải sớm hoàn thành vấn đề đó.

Năm 1971, dưới thời Tổng thống Richard Nixon, Bộ trưởng Tài chính Mỹ khi đó là John Connally đã nói với các bộ trưởng nguồn vốn châu Âu rằng đồng đô la "là tiền tệ của chúng tôi nhưng lại là rối rắm của khách hàng". Theo Carney, sau 50 năm thì thông điệp của nước Mỹ đã được mở mang ra là "bất cứ rắc rối nào của chúng tôi cũng sẽ là rối rắm của khách hàng".

Đồng USD khiến cho bá chủ gây ra những hệ quả xấu như thế nào? Tìm hiểu của Carney trích dẫn tìm hiểu của phổ biến chuyên gia khác, trong đó có cả Gita Gopianth, chuyên gia kinh tế trưởng tại IMF. Yếu tố nằm ở cách thức ghi hóa đơn cho hàng hóa nhập khẩu.

USD được chọn lựa khiến cho đồng bạc thanh toán trong ít ra người ấy các hóa đơn thương mại quốc tế, lớn gấp 5 lần tỷ lệ của Mỹ trong tổng kim ngạch du nhập hàng hóa của toàn quả đât.

Chả hạn, một nước nhập khẩu dầu sẽ trả tiền bằng đô la nhưng số dầu đó không hề đến trong khoảng Mỹ. Giả dụ đồng nội tệ hạ thấp giá so với đô la, cùng vài lượng dầu như vậy sẽ bỗng nhiên ngột tăng giá, gây ra gánh nặng cho cư dân. Câu chuyện sẽ diễn ra tốt đẹp giả dụ như số tiền bị chênh lên được bù đắp bằng tăng xuất khẩu. Nhưng nếu như các thương lượng xuất khẩu cũng lấy đô la làm đồng tiền trả tiền, nhân tố đó sẽ không diễn ra. Kim ngạch xuất khẩu không đổi vì giá đô la không đổi. Vì thế dù nước đó hưởng lợi từ việc chi tiêu đóng hộp (tính bằng đồng nội tệ) rẻ hơn nhưng sẽ phải mất phổ thông năm để khu vực xuất khẩu mở mang và tạo thêm nhiều việc khiến cho.

Tìm hiểu năm 2017 của Gopinath và một vài tác giả khác kết luận rằng đồng USD tăng giá 1% so với các đồng tiền khác sẽ khiến tổng kim ngạch thương mại giữa các non sông trên nhân loại giảm 0,6% - 0,8%.

Các hóa đơn xuất nhập khẩu có USD là đồng tiền trả tiền phát hành hiệu ứng lan truyền. Bởi vì các công ty cần đô la để thanh toán nhập cảng hàng hóa, họ nỗ lực xây dựng một lượng dự trữ đô la Mỹ đủ lớn. 2/3 lượng chứng khoán được phát hành trên toàn cầu và các quỹ dự trữ ngoại ân hận chính thức được định danh bằng đồng đô la Mỹ. Nhu cầu về đô la tăng cao lại làm Mỹ hạ lãi suất, yếu tố làm việc đi vay bằng USD trở thành thu hút hơn. Vòng luẩn quẩn diễn ra khi các nước cần đô la Mỹ để trả nợ, cho nên lại thích thanh toán bằng USD hơn, đẩy ý định về USD lên cao hơn nữa.

Carney dẫn lời Helene Rey, chuyên gia kinh tế tại trường kinh doanh London, phản hồi "chu kỳ nguồn vốn thế giới chính là chu kỳ của đồng đô la". Nếu đồng nội tệ của 1 nước có điều kiện kinh tế eo hẹp hạ thấp giá so với đô la Mỹ, họ sẽ không dễ dàng có thể trả nợ hơn. Khi Fed tăng lợi nhuận suất, chi tiêu đi mượn của các nước đang sản xuất sẽ tăng. "Nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng của việc Mỹ thắt chặt chính sách tiền tệ lên GDP các nước khác hiện đã tăng gấp đôi so với mức trung bình trong công đoạn 1990-2004, bất chấp tỷ lệ của Mỹ trong GDP thế giới giảm mạnh", Carney viết.

Công bố của Thống đốc NHTW Anh cũng đặt nghi vấn liệu sự trỗi dậy của quần chúng. # tệ có thể phần nào giải quyết điều khi có thể phát hành một đồng bạc dự trữ quốc tế thứ hai. Lần vừa mới đây nhất chuyện này xảy ra, chuỗi hệ thống nguồn vốn quốc tế đã trở thành hỗn loàn khi đô la Mỹ khởi đầu hất cẳng đồng bảng Anh. Một vài cho rằng việc thiếu vắng sự phối phù hợp giữa các nhà hoạch định chế độ tiền tệ trên toàn cầu là một cỗi nguồn khiến thanh khoản khan thảng hoặc và làm cuộc Đại suy thoái trở thành tồi tệ hơn.

Theo ông, thay vì trông cậy tham gia China thì có một giải pháp tốt hơn là xây đắp một "chuỗi hệ thống đa cực". Và đó chính là nơi mà đồng Libra của Facebook có thể bước tham gia. Nhưng ông cũng nghĩ rằng một đồng bạc mới "tốt nhất là nên được cung cấp bởi khu vực công, có lẽ là phê chuẩn màng lưới tiền số do các NHTW tạo ra".

Kể cả đối với nước Mỹ, sức mạnh của đồng đô la Mỹ ko phải lúc nào cũng mang lại ích lợi. Đúng là sự ách thống trị của đồng đô la Mỹ đem đến cho Mỹ một vài ưu điểm địa chính trị cần thiết, chả hạn như khả năng trừng phạt các quốc gia khác bằng bí quyết cô lập họ khỏi chuỗi hệ thống thanh toán quốc tế phụ thuộc đồng USD. Tuy nhiên, cầu đô la Mỹ tăng cao làm cho tỷ giá tăng, khiến cho hàng hóa Mỹ đắt đỏ hơn.

Carney không có câu giải đáp đúng mực, nhưng ông đã đưa ra những câu hỏi hoàn toàn xác đáng. Ông kết thúc bài phát biểu ở Jackson Hole: "Hãy kết thúc sự cẩu thả bây giờ của hệ thống vốn đầu tư tiền tệ quốc tế và xây đắp một chuỗi hệ thống mới tương xứng với nền kinh tế thế giới nhiều chủng loại, đa cực đang dần nổi lên".

Thu Hương

Theo Trí thức trẻ/Bloomberg


Xem nhiều hơn: gia nha dat

0 nhận xét:

Đăng nhận xét